Maikling Kuwento at Nobela

Ngayong unang semestre, magtuturo ako ng isang kursong elective tungkol sa Kasaysayan at Pagkaunlad ng Maikling Kuwentong Filipino para sa nag-iisa naming major sa Kagawaran na magtatapos ngayong taon. Sabihin pa, katakot-takot na pagbabasa at paghahanda ang kinailangan kong gawin.

Isa sa mga una naming pag-uusapan ang mga anyong "pinagkakautangan ng loob" ng maikling kuwento---at isa na siyempre rito ang nobela. Kung tutuusin, lahat ng mga elemento at estilo na ginagamit sa maikling kuwento ay maaari ring gamitin sa nobela. Sa pang-uri lang ba talaga ng anyong ito (maikli) nakasalalay ang pagkakaiba? Tahasan ang sagot ko: Oo. Pero hindi simple iyon, sapagkat dahil sa ikling iyon kaya nababago ang kompigurasyon at bisa ng mga elementong hindi magiging gayon kung ginamit sa nobela. Ang ibig kong sabihin, totoo halimbawang may tauhan kapwa ang maikling kuwento at nobela subalit iba ang katangian at pagbubuo ng tauhan sa maikling kuwento kaysa sa nobela.

Sa antolohiyang Ang Maikling Kuwentong Tagalog 1886-1948 na pinamatnugutan ni Teodoro Agoncillo noong 1949, isinama niya bilang "maikling kuwento" ang kabanatang "Noche Buena" mula sa Noli Me Tangere ni Jose Rizal. Kung babasahin lamang natin ang kuwentong nasa antolohiya bilang isang hiwalay na akda sa nobela (bagaman mahirap nang ipagpalagay sa kasalukuyan na may mambabasang Pilipino na hindi alam na nagmula iyon sa Noli), ibang Basilio at Sisa ang naroon kaysa sa Basilio at Sisa sa buong nobela. Ang pagkakaiba ay hindi lamang dahil sa mga dagdag na tagpo ng dalawa na nasa nobela subalit wala sa "Noche Buena" (dahil maaari magkaroon ng sandamakmak na tagpo sa maikling kuwento at limitadong pangyayari naman sa isang nobela!) kundi nasa mismong pagkondisyon ng magkaibang anyo (maikling kuwento, nobela) sa inaasahan ng mambabasa. Halimbawa'y iba ang uri ng pananabik sa bahaging paghabol ni Basilio sa ina kapag binasa ito bilang hiwalay na kuwento kaysa kung nasa kontexto ng buong nobela; iba rin ang kahulugan ng pagkamatay ni Sisa sa huli. Walang nagbago sa mga nangyari pero dahil sa pagkondisyon ng anyo sa mga elementong ito ng banghay, nagbabago ang kahulugan at dimensiyon.

Pag-iisipan ko pa nang mas malalim ang implikasyon ng mga ito.